“Nuk i kam krijuar xhinët dhe njerëzit veçse që të më adhurojnë Mua.” [Edh-Dharijat 51:56]

60.Kapitulli në lidhje me atë që e mohon kaderin

Autor: Imam Muhammed bin Abdul-Uehab (v. 1206)

Shpjegues i librit: Imam Abdul-Aziz bin Abdullah bin Baz (v. 1420)

Burimi: Sherh Kitab-it-Teuhid, fq. 165-167

Përktheu: Valdet Gashi

www.perlatmuslimane.com

Shejkh-ul-Islam Muhammed bin Abdil-Uehab (rahimehullah) ka thënë:

1 – Ibn Umeri (radijAllahu anhu) ka thënë:

”Pasha Atë në dorën e të Cilit është shpirti i Ibn Umerit! Nëse ndonjë prej tyre do të kishte dhënë ar sa mali i Uhudit, Allahu nuk do ta pranonte atë prej tij, derisa të besonte në kaderin.”

Pastaj ai argumentoi me fjalët e profetin :

”Besimi është që të besosh në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij, në Ditën e Fundit dhe që të besosh në kaderin, të mirën në të, si dhe të keqen.” 1

Transmetuar nga Muslimi.

2 -Ubadeh bin es-Samit i tha të birit:

“O biri im! Nuk ke për ta ndier ëmbëlsinë e besimit, derisa të dish se ajo që të ka ndodhur nuk mundej që mos të ndodhte, kurse ajo që nuk të ka ndodhur, nuk mundej që të ndodhte. E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut duke thënë: ”Gjëja e parë që Allahu krijoi ishte lapsi. Ai tha: ”Shkruaj.” Ai tha: ”Zot! Çfarë të shkruaj? ”Ai i tha: ”Shkruaj kaderin e çdo gjëje deri në Ditën e Gjykimit.” Biri im! E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut duke thënë: ”Kush vdes në besim tjetër, nuk më përket mua.” 2

Tek Ahmedi thuhet:

”Gjëja e parë që Allahu (te ala) krijoi ishte lapsi. Ai tha: ”Shkruaj.” Atëherë u përcaktua çdo gjë që do të ndodhë deri në Ditën e Gjykimit.”3

Ibn Uehbi ka thënë:

”I dërguari i Allahut ﷺ ka thënë:

”Ai që nuk beson në kaderin, të mirën dhe të keqën e tij, Allahu do ta djeg në zjarr.”

Në ”el-Musned” dhe në librat e Sunneneve transmetohet se Ibn-ud-Dajlemi ka thënë:

”Hyra tek Kab-ul-Ahbar dhe i thashë: ”Po ndiej diçka thellë në zemër në lidhje me kaderin (më vijnë dyshime). Më trego diçka që Allahu ta largojë atë nga zemra ime.” Ai tha: Sikurse të kishe dhënë ar sa mali i Uhudit, Allahu nuk ka për ta pranuar atë prej teje, deri sa të besosh në kaderin, dhe se ajo që të ka ndodhur nuk mundej që mos të ndodhte, kurse ajo që nuk të ka ndodhur, nuk mundej që të ndodhte. Në qoftë se ti vdes në një besim tjetër do t’i përkasësh banorëve të zjarrit.” Unë shkova tek Abdullah bin Mesudi, Hudhejfe bin el-Jemani dhe Zejd bin Thabiti dhe të tretë më thanë gjëra të ngjashme nga profeti.”4

Hadithi është autentik dhe transmetohet nga Hakimi në ”Sahihun” e tij.

Shpjegimi:

Pasi që besimi në kader i përket bazave të besimit, autori e përmendi këtë kapitull. Besimi në kaderin sjell Teuhidin dhe mohon mosbesimin. Kapitulli tregon për një kërcënim të rëndë dhe një paralajmërim për ata që e mohojnë dhe e përgënjeshtrojnë kaderin.

Muslimanët në kohën e profetit , besonin në kaderin dhe e pranonin se ai vjen prej Allahut. Nga fundi i epokës së sahabëve, u shfaq një grup (Kaderitë) që mohuan kaderin dhe thanë se Allahu nuk e di se çfarë do të ndodhë derisa ajo të ndodhë. Ata besonin se besimi në kaderin e kundërshton drejtësinë. Si mundet mëkatari dhe kafiri të dënohen në qoftë se çdo gjë është vendosur tashmë? Arsyetimi i tyre ishte për shkak të injorancës, devijimit dhe konfuzionit.

Ehl-ul-Hak (Pasuesit e së vërtetës) në mesin e sahabëve të profetit dhe Ehl-us-Sunneti dhe Xhemati dhe tebiinët besonin në kaderin, dhe e konfirmonin atë. Ata besonin se Allahu ka caktuar kaderin e çdo gjëje dhe se asgjë nuk ndodhë pa vullnetin e Tij. Allahu ka caktuar çdo gjë, Ai di në hollësi çdo gjë.

Imam esh-Shafi’i (rahimehullah) ka thënë:

”Debato me ta me dije. Nëse ata e pranojnë atë, ata janë mundur, dhe nëse ata e mohojnë atë, atëherë bëjnë kufër.”

Kjo do të thotë se ata duhet të pyeten nëse Allahu e di se çfarë do të ndodhë para se të ndodhë apo jo. Nëse ata e pranojnë këtë, pra ky është kaderi. Nëse ata e refuzojnë se Allahut (te ala) e di se çfarë do të ndodhë, atëherë bëjnë kufër, sepse në këtë mënyrë e kanë përshkruar Allahun me injorancë dhe devijim. Allahu (te ala) ka thënë:

إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

”Allahu di në hollësi për çdo send.” 5

لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا

”Për ta ditur ju se Allahu ka fuqi për çdo send dhe që me të vërtetë Allahu ka përfshirë çdo gjë me dijen e Tij.” 6

Ai që ia atribuon injorancën Allahut dhe beson se Ai nuk i di gjërat, atëherë ai ka shpifur mbi shpalljen e Tij dhe e ka nënçmuar Atë, prandaj ky person është kafir. Prandaj disa dijetarë nga Ehl-us-Sunneti dhe Xhemati i konsideruan Kaderitë të jenë mosbesimtarë. Sepse ata përgënjeshtruan kaderin e Allahut, e mohuan dijen e Tij, përgënjeshtruan të gjitha këto argumente dhe ia atribuuan injorancën Allahut. Është transmetuar në të vërtetë nga Umeri (radijAllahu anhu) se profeti ka thënë:

”Besimi është që të besosh në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të dërguarit e Tij, në Ditën e Fundit dhe që të besosh në kaderin, të mirën në të, si dhe të keqen.” 

Edhe Kurani e vërteton këtë. Allahu (subhaneh) ka thënë:

مَا أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي أَنفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتَابٍ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ

”Nuk ndodh asnjë fatkeqësi në tokë e as në trupin tuaj, e që të mos jetë në shënime (libër – Leuhi Mahfudh) para se të ngjajë ajo, e kjo për Allahun është lehtë.” 7

Si rezultat i kësaj, Ibn Umeri (radijAllahu anhume) tha:

”Pasha Atë në dorën e të Cilit është shpirti i Ibn Umerit! Nëse ndonjë prej tyre do të kishte dhënë ar sa mali i Uhudit, Allahu nuk do ta pranonte atë prej tij, derisa të besonte në kaderin.”

Të njëjtën gjë e thanë Zejd bin Thabit, Ubej bin Kab, Abdullah bin Mesudi dhe të tjerët. Të njëjtën gjë e thotë Ehl-us-Sunneti dhe Xhemati. Prandaj, muslimani është i obliguar të besojë në kaderin.

Besimi në kaderin përfshin katër shkallë:

1 – Allahu di çdo gjë.

2 – Allahu ka shkruar çdo gjë.

3 – Allahu ka krijuar dhe vendosur çdo gjë.

4 – Ajo që Allahu dëshiron ndodhë dhe ajo që Allahu nuk dëshiron nuk ndodhë.

Ai që beson në të gjitha këto shkallë, e beson kaderin. Ai që përgënjeshtron ndonjë nga shkallët, ai përgënjeshtron po aq nga kaderi.

2 – Ubadeh bin es-Samit i tha të birit:

“O biri im! Nuk ke për ta ndier ëmbëlsinë e besimit, derisa të dish se ajo që të ka ndodhur nuk mundej që mos të ndodhte, kurse ajo që nuk të ka ndodhur, nuk mundej që të ndodhte. E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut duke thënë: ”Gjëja e parë që Allahu krijoi ishte lapsi. Ai tha: ”Shkruaj.” Ai tha: ”Zot! Çfarë të shkruaj? ”Ai i tha: ”Shkruaj kaderin e çdo gjëje deri në Ditën e Gjykimit.” Biri im! E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut duke thënë: ”Kush vdes në besim tjetër, nuk më përket mua.” 

Kjo do të thotë se as nuk do ta ndiesh ëmbëlsinë e besimit, harmoninë dhe ëmbëlsinë derisa të dish se ajo që të ka ndodhur nuk mundej që mos të ndodhte, kurse ajo që nuk të ka ndodhur, nuk mundej që të ndodhte. Ky është besimi në kaderin. Ai që beson në këtë mënyrë, do të jetë me mendje të hapur dhe do të veproj sipas librit të Allahut. Një person i tillë do të bëjë atë që kërkohet dhe se ai do ta bëjë atë me një zemër të qetë, sepse ai e di se atë e godet vetëm ajo që Allahu ka caktuar për të. Ky shpjegim i aspekteve të kaderit përfshinë tërë kaderin.

Të njëjtën gjë ia thënë sahabët, tebiinit Abdullah bin Fejruz ed-Dajamit. Kur ai i pyeti ata për kaderin ata thanë se asgjë nuk pranohet nga Allahu derisa ai ta besoj kaderin. Përndryshe, veprimet e tij janë shkatërruar. Kjo dëshmon se ata kishin për qëllim se personi bën kufër sepse Allahu ka thënë:

وَلَوْ أَشْرَكُواْ لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

”E sikur ata të kishin bashkuar të tjerë në adhurimin e Allahut (t´i kishin vënë shok Allahut në adhurim), gjithçka që ata kanë vepruar kishte për t’iu shkuar huq.” 8

Vetëm veprimet dhe lëmosha e kafirit refuzohen për shkak të humbjes së tij të besimit. Ai që mohon kaderin, mohon një nga shtyllat e besimit, prandaj ai i humbet të gjitha veprat e tij. Muslimi transmeton nga Abdullah bin Auf se profeti ka thënë:

”Allahu e ka përcaktuar kaderin pesëdhjetë mijë vjet para se t’i krijojë qiejt dhe tokën, kurse arshi i Tij ishte mbi ujë.” 9

Çdo gjë tashmë është vendosur dhe përcaktuar në përputhje me dijen dhe Librin e Allahut. Ai (subhanehu ue te ala) është Krijuesi i Cili kontrollon të gjitha gjërat sipas caktimit të Tij. Kjo është e vërteta dhe metodologjia e Ehl-us-Sunnetit dhe Xhematit. Ai që beson në këtë, është në të drejtën, dhe kushdo që devijon nga kjo, devijon nga e vërteta.


1 Muslimi (8).

2 Ebu Davudi (4700). Autentik sipas Albanit në ”Dhilal-ul-Xhenah” (111).

3 Ahmedi (22757) dhe Tirmidhi (2155). Autentik sipas Albanit në ”Sahih-ul-Xhami” (2017).

4 Ebu Davudi (4699), Ibn Maxheh (77), Ahmedi (21629) dhe Tabarani në ”el-Mu’xhem el-Kebir” (4940). Autentik sipas Albanit në ”Sahih Sunnen Ibn Maxheh” (62).

5 El-Enfal 8:75.

6 Et-Talak 65:12.

7 El-Hadid 57:22.

8 En-Aam 6:88.

9 Muslimi (2653).

Shpërndaje:

Dela på facebook
Dela på whatsapp
Dela på telegram